Obliczeniowe

Zadanie 25. (3 pkt)

Typ nasady płatka usznego u człowieka dziedziczy się zgodnie z I prawem Mendla. Za tę cechę odpowiada jeden gen autosomalny. Jego dominujący allel (A) warunkuje płatek wolny, natomiast allel recesywny (a) płatek przyrośnięty. Rodzice posiadający wolne płatki uszne mają dziecko, którego płatki uszne są przyrośnięte.

Zadanie 25. a)

Zapisz genotypy rodziców i dziecka, stosując dla oznaczenia alleli warunkujących typ nasady płatka usznego symbole podane w tekście.

Genotyp matki:
Genotyp ojca:
Genotyp dziecka:

Zadanie 25. b)

Zapisz krzyżówkę genetyczną ilustrującą dziedziczenie tej cechy i oblicz, jakie jest prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tej pary będzie miało wolne płatki uszne.

Prawdopodobieństwo:

Zadanie 25 (3 pkt)

Na schemacie przedstawiono dziedziczenie daltonizmu w pewnej rodzinie.

Rysunek przedstawia drzewo rodowe z zaznaczonymi trzema pokoleniami oraz legendę określającą kobietę zdrową, kobietę chorą, mężczyznę zdrowego oraz mężczyznę chorego.

Zadanie a)

Zapisz genotypy osób oznaczonych na schemacie numerami 1–3, stosując symbole literowe $D$ i $d$ na oznaczenie alleli genu odpowiedzialnego za rozróżnianie kolorów.

1.
2.
3.

Zadanie b)

Określ, na podstawie krzyżówki genetycznej, prawdopodobieństwo (w %), że kolejny syn pary B też będzie zdrowy.

Krzyżówka:

Prawdopodobieństwo:

Zadanie 14

Zapotrzebowanie na wodę zdrowego dorosłego człowieka zależy od temperatury i wilgotności otoczenia. Na diagramie przedstawiono straty wody przez organizm człowieka w ciągu doby.

Na podstawie: W.Z. Traczyk, Fizjologia człowieka w zarysie, Warszawa 2005.

Zadanie 14 a)

Na podstawie przedstawionych informacji określ, ile wody powinien pobrać człowiek w ciągu doby, aby gospodarka wodna organizmu została zbilansowana.

Zadanie 14 b)

Wyjaśnij, jakie znaczenie w procesie termoregulacji organizmu ma zjawisko pocenia się.

Zadanie 23. (3 pkt)

Na rodowodzie przedstawiono dziedziczenie daltonizmu w pewnej rodzinie. Jest to choroba warunkowana allelem recesywnym, sprzężonym z płcią.

Zadanie 23. a)

Przyjmując (d) na oznaczenie allelu powodującego chorobę, zapisz genotypy osób oznaczonych numerem 2. i 3.

Genotyp osoby 2.:
Genotyp osoby 3.:

Zadanie 23. b)

Określ, jakie jest prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko rodziców oznaczonych 5. i 6. będzie chłopcem cierpiącym na daltonizm. Odpowiedź uzasadnij, wykonując krzyżówkę genetyczną.

Zadanie 23. (3 pkt)

Jedną z częściej występujących chorób genetycznych człowieka jest mukowiscydoza – choroba jednogenowa, warunkowana przez nieprawidłowy, recesywny allel a genu znajdującego się na autosomie. Rodzicom, z których matka była chora na mukowiscydozę a ojciec był zdrowy, urodziło się troje dzieci: jedno chore i dwoje zdrowych.

Zadanie 23. a)

Zapisz genotypy obojga rodziców.

Genotyp matki: ............................................................ Genotyp ojca: ............................................................

Zadanie 23. b)

Zapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie określ prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tych rodziców będzie chore na mukowiscydozę.

Prawdopodobieństwo (%): ............................................................

Zadanie 21. (3 pkt)

Grupy krwi człowieka w układzie AB0 są determinowane przez trzy allele: $I^A$, $I^B$, $i$. Na poniższym schemacie rodowodu uwzględniono grupy krwi niektórych osób: ojca oznaczonego numerem 1. oraz dwóch córek oznaczonych numerami 3. i 4. Grupy krwi matki oznaczonej numerem 2. i trzeciej córki oznaczonej numerem 5. nie są znane.

Zadanie 21. a)

Podaj genotypy osób oznaczonych numerami 1., 3. i 4., używając symboli alleli podanych w tekście.

Osoba 1.:

Osoba 3.:

Osoba 4.:

Zadanie 21. b)

Podaj genotyp matki i określ jej grupę krwi.

Genotyp matki:

Grupa krwi matki:

Zadanie 21. c)

Oblicz prawdopodobieństwo, że córka oznaczona numerem 5. ma grupę krwi B. Zapisz krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta).

Zadanie 8. (0–5)

Pewna hipotetyczna populacja zwierząt o pięcioletnim cyklu życiowym, rozmnażających się raz w roku, składa się z 1000 osobników obu płci, w różnych klasach wieku – co ukazuje tabela.

Zadanie 8.a)

Narysuj diagram w postaci piramidy, ilustrujący wiekową i płciową strukturę tej populacji.

Zadanie 8.b)

Podaj możliwą przyczynę nieproporcjonalnie małej liczebności drugiej klasy wieku tej populacji.

Zadanie 8.c)

Korzystając z danych zamieszczonych w tabeli, oblicz wskaźnik śmiertelności (procent ubytku) tej populacji, jeżeli ubędzie z niej w tym roku cała najstarsza klasa wiekowa oraz po 40% każdej z niższych klas wiekowych.

Zadanie 8.d)

Określ, w jakim kierunku (wzrost czy spadek) zmieni się zapewne w kolejnym roku wskaźnik rozrodczości tej populacji. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 23

Na schemacie przedstawiono strukturę fragmentu genu $\beta$-globiny.

Na podstawie: M. Berg, J.L. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2009.

Zadanie 23. a)

Określ wielkość produktu transkrypcji przedstawionego fragmentu genu $\beta$-globiny, wyrażając ją liczbą zasad azotowych.

Zadanie 23. b)

Podaj cechę przedstawionego genu, która umożliwia rozpoznanie, że jest to gen występujący w DNA jądrowym komórek eukariotycznych.

Zadanie 25. (2 pkt)

U pewnego gatunku owada, dominujący allel genu (B) zlokalizowany na chromosomie płci X koduje białko niezbędne w procesie kariokinezy. Allel recesywny tego genu (b) w stanie homozygotycznym wywołuje efekt letalny. Samice tych owadów mają parę chromosomów płci XX, a samce – XY.

Określ prawdopodobieństwo urodzenia się żywego potomstwa heterozygotycznej samicy i zdrowego samca. Uzasadnij odpowiedź – zapisz krzyżówkę genetyczną.

Prawdopodobieństwo urodzenia się żywego potomstwa: %.

Zadanie 26. (2 pkt)

Wśród zasad azotowych wchodzących w skład fragmentu nici DNA kodującej (nieulegającej transkrypcji), tymina stanowi 35%, guanina – 15%, a cytozyna – 20%.

Podaj udział procentowy wszystkich zasad azotowych wchodzących w skład:

Zadanie 26.1

nici matrycowej tego fragmentu DNA

Zadanie 26.2

pre-mRNA powstałego w wyniku transkrypcji tego fragmentu DNA.